Bilimsel çalışmalar çocukların zekasının yalnızca genetik yapı ile değil aynı zamanda ebeveynlerin tüm davranış ve tutumlarının yanı sıra çevresel etkenlerle de geliştiğini gösteriyor. Çocuklarda zeka gelişimini artırmanın yollarını yakından inceliyoruz.
Zeka Nedir?
Zeka, kavramlar ve algılar yardımıyla soyut veya somut nesneler arasındaki ilişkiyi kavrayabilme, muhakeme etme, soyut düşünme ve bu tüm bu zihinsel işlevleri uyumlu bir şekilde amaca göre kullanabilme yetenekleridir.
Uzmanlar zekaya ilişkin birçok kuram ortaya atmışlardır ancak tüm görüşler zekanın geliştirilebilecek bir kapasite veya potansiyeli olduğu aynı zamanda biyolojik temellerinin bulunduğu noktasında birleşiyor. Buradan yola çıkarak zekanın bir diğer tanımını yapacak olursak kişinin doğuştan sahip olduğu, kalıtımla kuşaklar arası geçiş yapan ve merkez sinir sisteminin işlevlerini kapsayan, tecrübe, öğrenme ve çevreden kaynaklanan etkenlerle biçimlenen bir bileşimdir diyebiliriz.
Zeka Nasıl Geliştirilir?
Yetişkin ve çocuklarda zekayı geliştirmek için farklı yöntemler gerekebilir. Aşağıda çocuklarda ve bebeklerde zeka nasıl geliştirilir sorularının yanı sıra sekiz farklı zeka türü için de zeka geliştirme yollarını sizinle paylaşıyoruz.
Çocuklarda Zeka Nasıl Geliştirilir?
Çocuklarda zeka geliştirme denildiğinde okul öncesi ve okul dönemi olarak iki farklı kategoriden söz edebiliriz. Eğitici oyunlar, okul dersleri, faaliyetler ile okul öncesi ya da okul dışı etkinliklerin birbirlerini dengelemesi oldukça önemlidir. Beynin yapısı ve işlevselliği hakkında yürütülen araştırmalarda insanların beynini sağ ya da sol tarafı ağırlıklı kullanıldığına dair güçlü kanıtlar bulunmuştur. Buna göre beyninin sağ tarafını iyi kullanan kişilerin sol tarafları daha zayıfken; sol tarafını iyi kullanan kişilerin de sağ tarafının daha zayıf olduğu ortaya çıkmıştır. Sağ ve sol beyinin uyumlu çalışması yani birbirini desteklemesi ise en ideal durum olarak ele alınıyor. Zeka gelişimini desteklemek için beynin çok yönlü egzersizlerle çalıştırılması sağlanabilir.
Çocuğunuzun zeka gelişimini oyunlarla desteklemek isterseniz Fundomundo’da yer alan kişisel gelişim derslerini inceleyebilirsiniz. Farklı yaş gruplarına göre hazırlanan; çocukların sosyal becerilerini olumlu yönde etkileyecek birçok ders arasında size uygun olanını seçebilirsiniz. Bunlardan birisi olan Akıl ve Zeka Oyunları (6-8 Yaş) dersi ile katılımcı minikler tüm akıl ve zeka oyunlarını seviye seviye öğrenir. Her seviyenin kuralları birlikte eğlenerek öğrenilip, birçok keyifli alıştırma yapılıyor.
Bebeklerde Zeka Geliştirme Yöntemleri Nelerdir?
Bilimsel araştırma sonuçlarına göre anne sütü ile beslenen bebeklerin zihinsel gelişimlerinin daha hızlı olduğu kabul ediliyor. Diğer yandan bebeğin sevgi ile büyümesi de zihinsel gelişimini olumlu etkileyen etmenler arasında sayılıyor.
Çıngırak, hareketli dönence gibi sesli oyuncaklar bebeklerin ses ve görsel yönlerinin gelişmesine yardımcı olarak beyin egzersizi yaptırmış olur. Masal anlatmak da bebeklerin zeka gelişimini sağlar. Bunlara ek olarak sağlıklı bir uyku düzeni ve sağlıklı beslenme de bebeklerde zeka geliştirme yöntemleri arasında önemli maddelerdir.
Zeka Geliştirme Teknikleri
Sekiz farklı zeka türü için zekayı geliştirme yolları nelerdir sorularının yanıtlarını ayrıntılı bir şekilde hazırladık.
1- Sözel Dilsel Zeka Geliştirme Teknikleri
Hemen siz sözel zekayı geliştirmenin en iyi yolunu söyleyelim; yazmak ve bulmaca çözmek! Günlük tutan, blog yazan, okuyan ve okuduğu kelimeleri zihninde resmedebilen kişilerde sözel zekanın ön planda olduğunu söyleyebiliriz. Sözel zeka dinleme, okuma ve bulmaca gibi egzersizlerle geliştirilebilir. Sözel zekasını iyi kullanabilen kişiler düşüncelerini yazı le aktarabilme konusunda oldukça iyidirler.
2- Sayısal Zeka Geliştirme Teknikleri
Sayısal zeka, matematiksel işlemleri kolaylıkla çözmeyi ya da formülleri kavramayı sağlayan beyin fonksiyonudur. Sayısal zekası gelişmiş olan kişiler çeşitli algoritmaları yorumlayabilme ve kurma konusunda iyidirler. Sayısal zekayı geliştirecek yöntemler arasında satranç oynamak, sayısal bulmacalar çözmek, taş ve kart oyunları sayılabilir.
3- Bedensel Zeka Geliştirme Teknikleri
Problem çözmede vücudun fiziksel olarak tüm yönlerini en iyi şekilde kullanabilme bedensel yani kinestetik zeka ile ilgilidir. İnce ve kaba motor kas hareketleri bu zeka türünü bebeklik döneminde geliştirmeye yardımcıdır. Beden dili eğitimi almak, yüz kaslarını kontrol edebilmek, dans, jimnastik gibi spor dalları bedensel zekanın gelişmesine yardımcıdır. Beden hareket ettikçe zekanın artma süreci devam eder.
4- Görsel Zeka Geliştirme Teknikleri
Olayları resmetme, nesneleri bir araya getirerek kompozisyon çıkartmak, soyut kavramları zihinsel olarak boyutlandırma becerisine görsel zeka denilir. Görsel hafıza, zeka düzeyini etkileyen faktörlerden birisidir. Görsel hafızası iyi olan kişiler aynı zamanda perspektife de daha hakimdir. Görsel zekayı geliştirmek için detaylara odaklanmak, renkleri ve tonları ayrıştırmak, grafik tasarım ya da fotoğrafçılık gibi görsel sanatlarla ilgilenmek, resim çizmek ve dikkat ve hafıza egzersizleri gibi pratikler yapılabilir.
5- Natüralist (Doğacı) Zeka Geliştirme Teknikleri
Bu zeka türüne sahip olan kişilerin bitkilere, hayvanlara ve doğaya hayranlıklarıyla kendilerini direkt belli ettiklerini söyleyebiliriz. Doğal yaşam özellikleri, unsurları, problem ve çözümleri gibi konularda düşünme egzersizleri yapan kişilerin natüralist zekası gelişmiştir. Belgesel izlemek, doğa olaylarını yorumlamaya ve anlamlandırma çalışmak, güneşin doğuşu ve batışına dair araştırma içinde olmak gibi doğaya yönelik faaliyetlerde bulunmak natüralist zekayı geliştirir.
6- İçsel Zeka Geliştirme Teknikleri
Bireyin kendi potansiyelini objektif biçimde değerlendirebilme yeteneğidir. Bundan farklı olarak dünyayı kendine göre yorumlama, öğrenme ve bu öğrendiklerini kendi iç sesiyle uygulama hali ile ilgilidir. İçsel zeka egzersizleri arasında çeşitli kişilik anketlerini doldurmak ve sonuçları değerlendirmek, kişisel hedefler belirlemek sayılabilir.
7- Sosyal Zeka Geliştirme Teknikleri
Sosyal zeka en kısa tanımıyla diğer bireylerle güçlü ve etkili ilişkiler kurma yeteneğidir. İnsanları anlama, duygularını hissetme şeklindedir. Sosyal zekası gelişmiş olan bireyler toplulukları yönetme, anlama ve eğitme konusunda yeteneklilerdir. Peki ya sosyal zekayı nasıl geliştireceğiz diye soracak olursanız size ilk yanıtımız empati yapmaya çalışmak olacaktır. Bununla birlikte insanlarla iletişim kurmak, ruh hallerini ve ihtiyaçlarını anlamaya çalışmak da sosyal zekayı geliştirir.
8- Ritmik Zeka Geliştirme Teknikleri
Ritmik zekası gelişmiş olan kişiler sesleri doğru bir şekilde kayıt altına alır ve kullanır. Tahmin edebileceğiniz gibi notalarla araları çok iyidir, ritmik şekiller kurabilir ve ritmik hareketlerde oldukça başarılıdırlar. Enstrüman çalmak, ritim alıştırmaları yapmak, müzik dinlemek ve müzikal faaliyetleri takip etmek ritmik zekayı geliştirmede etkilidir.
