Kompost Nedir?
Kalan yemeklerinizin nereye gittiğini hiç düşündünüz mü? Eğer özel bir çaba göstermiyorsanız sizinkiler de dünyadaki milyonlarca ton artık yemek gibi her gün çöpe gidiyor.
Kompostlama yiyeceklerimizi atık olarak ziyan etmeye alternatif olan doğa dostu bir çözümdür.
Peki kompost ne ifade eder?
Kompost, yaprak samanı veya talaş gibi kahverengi organik maddelerle karıştırılmış yiyecek, bahçe atıkları veya gübre gibi yeşil organik madde yığınıdır.
Kompost besin açısından çok zengindir ve toprakta daha verimli mahsul yetiştirmek ya da toprağı iyileştirmek için kullanılabilir.
Kompostun Faydaları Nelerdir?
Organik maddeler, oksijenin yokluğunda bakteriler tarafından parçalanır ve böylece atmosferimizde karbondioksitten daha fazla ısıyı tutma kapasitesine sahip güçlü bir sera gazı olan metanı üretir.
- Kompostlamanın ilk avantajı; yiyecek artıklarının oksijenle birlikte bozulmasına izin vermesidir, yani metan üretilmesine engel olmasıdır.
- Kompostlamanın ikinci avantajı; organik gübre üretmek için biyolojik olarak parçalanabilen malzemeleri parçalayan doğal besin geri dönüşüm süreçlerini taklit edebilmesidir. Böylece fosil yakıt enerjisi gerektiren sentetik gübreler yerine harika bir alternatif olur.
- Üçüncü avantajı; normalde çöp sahaları için kullanılacak arazilerden ve enerjiden tasarruf edilmesini sağlar. Bu şekilde de ekosistemi korumaya yardımcı olmuş olur. Öyle ki, kendi bahçenizde bile kompost yapabilirsiniz.
Kompost Neden Faydalıdır?
- Yemek artıkları bir çöp sahasına gönderildiğinde metan adı verilen bir gaz üretirler. Metan, havamıza karışan ve küresel ısınmanın en büyük sebeplerinden olan bir sera gazıdır. Sera gazları, güneşin ısısını atmosferimizde hapseder. Ayrıca bu gazlar gezegenimizi ısıtarak daha yüksek sıcaklıklarla beraber deniz seviyesindeki buzulların erimesine ve hayvanların evlerini kaybetmesine neden olabilir.
- Yiyecek atıkları çok miktarda su barındırır. Bu artıklar çöp sahasına konduğunda, yiyeceklerden gelen su, çöp sahasındaki diğer tüm maddelerle birleşerek sızıntı şeklinde zehirli bir çamur oluşturur. Bu zehirli sızıntı suyu yeraltı sularına sızabilir ve nehirlerimize, göllerimize karışabilir. Bu durum bu sularla ilişkili tüm canlılara zarar verebilir.
- Yemek artıklarımızı çöp sahasına göndermek yerine kompostladığımızda hem metan hem de sızıntı suyunu azaltmış oluruz. Ama aynı zamanda sınırlı çöp sahalarımızda yerden tasarruf ederiz. Kısacası kompostlamanın gezegenimiz için birçok faydası bulunur.
Evde Organik Kompost Yapımı
Kompost bahçeli bir evde toprak bir alanda yapılacağı gibi normal evlerde küçük kaplarda da yapılabilir. Bunun için bir kova ya da bir şişe bile yeterli olabilir.
Öncelikle iyi bir kompost elde etmek için iyi bir reçeteniz olmalı.
Kutumuzun nasıl olacağına bakarak başlayalım.
Kompost kutusu metalden, ahşaptan veya plastikten yapılabilir. Ancak içinde hava olması için delikli olması gerekir. Çünkü hava, kompost yapımında önemli bir bileşendir.
Kompostta önemli rol oynayan böcekler ve solucanlar gibi birçok ayrıştırıcı, tıpkı bizim gibi nefes almak için havaya ihtiyaç duyar.
Sıra kompostta kullanacağımız malzemelerde!
Bu aşamayı malzemeleri renklerine ayrıştırarak kolaylaştırabiliriz.
Malzemeleri yeşil ve kahverengi olarak ele alalım.
Yeşil atık, mutfak artıkları gibi şeyleri içerir. Ama mutfakta attığımız her şeyi de kompostta kullanamayız. Çünkü et ve peynir gibi malzemeler kompostumuzu dağıtabilecek ya da bozabilecek hayvanları kendisine çekebilir.
Bu nedenle, çoğunlukla yeşil olan meyve ve sebze artıklarına sadık kalmak daha iyi olacaktır.
Kahverengi atıklar arasında ise genellikle ölü yapraklar, saman ve talaş bulunur.
Oran olarak yeşil atıktan yaklaşık iki kat daha fazla kahverengi atık olması gerekir.
- Yeşil ve kahverengi atıkları katmanlar halinde çöp kutusuna atın.
- Suyu ekleyin.
- Şimdi tek ihtiyacımız olan… Kompostu ayrıştıracak küçük canlılar!
Çöp kutunuz dışarıdaysa, bekleyebilirsiniz.
Böcekler ve solucanlar gibi ayrıştırıcılar hemen harekete geçecek ve atıklarınızı yemeye başlayacaktır.
Fakat içeride kompost yapıyorsanız, kompost kutunuza biraz solucan ekleyebilir, hatta kompost yapımında iyi olan özel kırmızı solucanlar bulabilirsiniz.
Kompostlama zaman alan bir süreçtir. Sabırlı olmanız gerekir. Çöp kutunuzun ne kadar büyük olduğuna bağlı olarak, ayrıştırıcıların işlerini yapması ve tüm atıkları parçalaması aylar alabilir.
Süreci ilerletmek adına, kompost yığınınızı biraz karıştırabilir veya bir kürekle havalandırabilirsiniz.
Organik Kompost Gübre
- Elde ettiğiniz kompost, kirli görünümlü bir çamurdan çok daha fazlasıdır.
- Çünkü, bu oluşum içerisinde birçok besin bulundurur.
- Yani bir bakıma kompost, bitkileri yeni bitkilere dönüştürmenin bir yoludur.
- Kompostu ekimden önce kullanabileceğiniz gibi bitkileri ektikten sonra da kullanabilirsiniz.
- Önemli olan kompostu bitkinizin faydalanabileceği bir yere koymanız.
- Serpme gübre olarak yılda en az 1-2 kez kullanabilirseniz, toprağınız yıllar geçtikçe daha verimli bir toprak haline gelecektir.
